از یکی دوماه قبل که شروع کردم به مطالعه ی برخی سخنرانیهای دکتر سعید جلیلی، فهم و درک عمیق ایشان از موقعیت کنونی ایران و انقلاب اسلامی، در مقایسه با دیگر اسامی مطرح برای کاندیداتوری ریاست جمهوری، بشدت نظرم را جلب کرد. پس از مدتی تحقیق و مشورت و تامل درمورد سابقه ی ایشان و عملکردشان در شورای عالی امنیت ملی، به این نتیجه رسیدم که ایشان «توانایی مدیریت راهبردی» آنگونه که مورد نیاز ریاست جمهوریست، درمورد انتخاب ایشان مطمئن شدم. در این یادداشت، سعی دارم، با تکیه بر 3مناظره ی تلوزیونی 8 کاندیدا، از این نگاه عمیق و دقیق سعید جلیلی، در مقایسه با سایرین بگویم.
پیشگفتار: رهبر ما، حضرت امام خامنه ای، بارها تاکید کرده اند که به هیچ کاندیدای خاصی نظر ویژه ندارند. این امر، حاکی از احترام زیادیست که ایشان برای رای و انتخاب و تشخیص و فهمِ مردم قائلند و معتقدند که این خود مردمند که باید تحقیق کنند و تشخیص دهند و تصمیم بگیرند. اما بدیهی است که رهبر ملاکهایی مطرح میکنند، نقشه ی راهی به «مردم» پیشنهاد میکنند، که با مراجعه به آن این تحقیق و تشخیص، صحیحتر و واقعیتر شود. که اگر چنین نمیکردند که «ره بر» (راه بر!) نبودند. بهمین دلیل تاکید میکنم: همانگونه که وظیفه ی دینی و قانونی رهبر آن است که درمورد کاندیدای خاصی موضع گیری نکنند، وظیفه ی دینی من هم آن است که مواضع کاندیداهای مختلف را با ملاکها و مواضع رهبرمان تطبیق دهیم. دغدغه های آنها را، و اینکه چه چیز را اصلی و چه چیز را فرعی میبینند، و اینکه واقعیتهای جامعه ی ایران و جهان را چگونه درک میکنند؟ اینها را باید با دغدغه ها و اصلی فرعی ها و درک رهبرمان مقایسه کنیم، تا به کاندیدایی رای بدهیم که کمترین زاویه و جدایی را با رهبرمان داشته باشد. این کاندیدا از نظر من سعید جلیلی است. توضیح میدهم:
گفتار اول؛ سیاست خارجی:سیاست خارجی (و کلا هر سیاستی و هر کاری)، بدون وجود یک آرمان و هدف، معنی ندارد. هر کشوری هدف و آرمانی دارد که آن را در سیاست داخلی و خارجی خود دنبال میکند. بسیاری از کشورها هدف سیاست خارجی و دیپلماسی خود را «حفظ منافع ملی» خود میدانند. و بسیاری از کاندیداهای فعلی انتخابات ما نیز چنین عقیده ای دارند که «هدف دیپلماسی، دفاع از منافع ملی پای میز مذاکره با دیگر کشورها است.» و اغلب کاندیداها نیز معتقدند که «نباید با دنیا سر جنگ داشت! و باید با دنیا "آشتی" بود.» سعید جلیلی در مناظره ی 17خرداد، سوال خوبی پرسید که تمام کاندیداهای دیگر(بجز اقای حدادعادل) آن را بی جواب گذاشتند: «اگر کشوری، منافع ملی خود را طوری تعریف کرد، که با منافع ملی ما در تضاد بود، چطور میشود با او آشتی بود؟» این یک سوال تخیلی نبود که کاندیداها از آن براحتی چشم پوشی کنند. این اتفاق در واقعیت رخ داده و هنوز هم رخ میدهد: روزگاری صدام، منافع ملی کشور عراق را در این میدید که «خرمشهر» و «قصرشیرین» و دیگر شهرهای ما جزء خاک عراق شوند! با او چطور می شد آشتی بود؟ اسرائیل، منافع ملی کشورش را در این میبیند که «یهود قوم برتر دنیا باشد و سایر مردم جهان در خدمتِ یهودیان باشند.» ، اسرائیل منافع ملی خود را در این میبیند که «از نیل تا فرات» را اشغال کند! با او چگونه میتوان آشتی بود؟! آمریکا و اروپا، منافع ملی خود را در این میبینند که سایر کشورها تنها مواد خام به انها بفروشند، و در دانش و تکنولوژی عقب بمانند تا همواره نیازمند به محصولات تکنولوژیک آنان باشند. آیا میتوان سخن از «پیشرفت» گفت، و با آمریکا و اروپا، که چنین طالب عقب ماندنِ جهان سومند، «آشتی» بود در حال که آنها با ما سر جنگ دارند؟! البته «آشتی نبودن» به معنای آن نیست که ما با توپ و تفنگ و موشک به این کشورها که منافعشان با منافع ما در تضاد است، حمله کنیم! هیچکس چنین ادعایی نکرده است! بلکه به این معناست که مطابق فرمان قرآن با آنان برخورد کنیم:«و اعدّوا لهم ما استطعتم من قوّة... برای مبارزه با انها، خود را مهیا کنید و تا میتوانید از آذوقه و اسبان سواری و آلات جنگی، برای ترساندن دشمنان خدا و دشمنان خودتان، فراهم کنید.»(آیه60 سوره انفال) «...کافران آرزو دارند که شما یک لحظه از اسلحه و اسباب جنگی خود غفلت کنیدف تا ناگهان بر شما حمله ور شوند...»(آیه 102 سوره نسا) راه برخورد با کشورهایی که «دوست نیستند» و «منافعشان با منافع ملی ما در تضاد است»، این است که تا میتوانیم قوی باشیم تا آنان به طمع تسلط بر ما نیفتند. تسلط بر علم ما، تسلط بر اقتصاد ما، تسلط بر فرهنگ ما، یا خدای ناکرده، تسلط بر خاک ما. اما برخی از کاندیداها، صحنه را اینگونه نمی بینند و دشمن را «دوست» میپندارند. و بعنوان مثال آقای روحانی افتخار میکند که ما راه پیشرفت خود در دانش هسته ای را بستیم، و تمام تاسیسات هسته ای خود را تعلیق کردیم ، تا اروپا را راضی کنیم که در برابر آمریکا از ما دفاع کند!!! ایشان متوجه نیستند که چیزی که اروپا و آمریکا، هر دو، میخواسته اند، دقیقا «تعطیلی تحقیقات هسته ای ایران» بوده و نه چیز دیگر. دقیقا «پیشرفت نکردن دانش بومی در ایران اسلامی» بوده و نه چیز دیگر. برای رسیدن به این خواسته، آمریکا ما را «تهدید» کرده، و اروپا میوه ی این تهدید را چیده است. و یا آقای ولایتی، اظهار میدارد که بجا بود که برای حذف فلان تحریمها، هرآنچه که اروپا خواسته بود را به او میدادیم. اقای جلیلی اشتباه کردند که در این معامله «چانه زدند» ! و اینکه آقای جلیلی به طرف اروپایی گفته اند که «اگر شما 4کیلومتر جلو می آیید انتظار نداشته باشید که 20کیلومتر جلو بیاییم!» را اینگونه توصیف میکنند: «طرف میگوید این لیوان را به تو میفروشم 100تومن. شما میگویی نه بده 2 تومن! خب معلوم است که طرف میگوید مرا مسخره کرده ای!» (مناظره ی سوم17خرداد92) گویی اقای ولایتی حق و اجازه ی تحقیقات هسته ای ملت ایران را چیزی (مثلا یک لیوان) متعلق به غربی ها میداند! که ما باید ان را از غربی ها بخریم! و لذا باید هر قیمتی که او گذاشت را برای آن بپردازیم!!! و یا اینکه حق تجارت ما را چیزی متعلق به غربیها میداند که ما باید آن را از آنان بخریم. با هر قیمتی که آنها تعیین کنند. با هر «امتیاز»ی که بخواهند از ما بگیرند. رهبر ما روز14خرداد92 فرمودند: «علاج عصبانیت دشمن، امتیاز دادن نیست. عصبانیت دشمن از این است که "شما هستید"! عصبانیت دشمن از این است که "امام خمینی در این کشور زنده است." عصبانیت دشمن را باید با اقتدار ملی علاج کرد. » ایشان هشدار دادند که نباید کاندیداها با این تحلیل غلط که «باید به دشمن امتیاز داد تا عصبانیت او را از خودمان کم کنیم»، منافع بیگانگان را بر منافع ملت ترجیح دهند. دکتر جلیلی راه حل پرونده ی هسته ای ایران را تنها و تنها در «پیشرفت هرچه سریعتر» دانش هسته ای در کشور میدانند. روزگاری برخی مسئولین تلاش میکردند امثال شهید شهریاری را از تحقیقات هسته ای بازدارند، تا غرب از ما عصبانی نباشد!! و در ازای آن، اورانیوم مورد نیاز 850 هزار بیمار ایرانی و مورد نیاز کشاورزی و صنعت ما را از اروپا وارد کنند. و اروپا نیز در ازای دادن این اورانیوم، شرطهای استعماری ای بر ما تحمیل میکرد. اما همین سیاست رهبری با پیگیری قاطع دکتر جلیلی و سایر مسئولین و با همت دانشمندانی مانند شهید شهریاری ما در این زمینه نیازمند به غرب نیستیم و درنتیجه مجبور به پذیرش شرطهای غیرعادلانه ی انها نیز نیستیم. علاج عصبانیت غرب، افزایش قدرت ملی بود. همین وضعیت را در خودکفایی بنزین هم داشتیم. روزگاری ما مصرف بنزینمان از تولیدمان بیشتر بود و نیازمند وارد کردن ان از غرب بودیم. و غرب و امریکا میتوانست با تهدید کردنِ ما به «دیگر بنزین نمیدهم!» هر امتیازی خواست از ما بگیرد. اما در دولت نهم ، با تدبیر رهبری و همت مسئولین و دانشمندان مصرف بنزین ما کنترل شد، و دانش ما پیشرفت و بنزین را به اندازه ی نیاز داخل تولید کردیم (و الان صادر کننده ی بنزین هم هستیم) و عصبانیت دشمن علاج شد! یعنی سلاح تهدیدِ تحریم بنزین را از دشمن گرفتیم.
گفتار دوم؛ اقتصاد:اغلب کاندیداها علاج مسائل اقتصادی کشور را در «تلاشهای دیپلماتیک برای لغو تحریمها» میدانند. برخی کاندیداها حتی در رویای «بیشتر وام گرفتن از صندوق بین المللی» (یعنی بیشتر مقروض کردن کشور!) نیز هستند و نیز بدنبال جذب سرمایه گذاری های خارجی. و یا از احیای سازمان مدیریت برنامه و بودجه (که در دهه1340 توسط آمریکاییها در ایران تاسیس شد. به تعبیر جلال آل احمد:برای اینکه بتوانند ما را «منظم تر» استعمار کنند!) سخن میگویند البته راهکارهای خوبی هم مورد توافق تمام کاندیداها هست از دادن یارانه به بخش تولید میگویند و از کاهش نقدینگی (پول نقد توی دست مردم) میگویند و بعضا راهکارهایی مانند توریسم و یا ترانزیت و ... دکتر جلیلی، اولا متوجه هستند که تحریمها ناشی از عصبانیت دشمنند و «لغو نخواهند شد» مگر اینکه ما از جمهوریت و اسلامیت خود دست برداریم. اما تحریمها را میتوان «بی اثر» کرد. چنان که در دوران جنگ به یاری مردم و با همت نیروهای جهادگر این اتفاق افتاد. ثانیا، دکتر جلیلی بواسطه ی مسئولیتی که در شورای عالی امنیت ملی داشتند، تحریمها را دقیقا مورد مطالعه و بررسی قرار داده و با ظرایف آنها آشنا هستند. ایشان معتقدند امروز دشمن از امتیاز گرفتن در مذاکرات هسته ای ناامید است، و فقط منتظر است که ضعفی در سیستم اقتصادی ما ببیند تا از همان ناحیه وارد شود.