سایت حیات طیبه، رضا زاده محمدی
فلسفه طرح این بحث چیست؟ معناي اين حرف یعنی کشور با همین شرایط موجود می تواند بیشتر کار کند و بیشتر تولید کند، و توليد مفهومی اعم از «تولید کالا» مد نظر است. ظرفیت معطل مانده دامنه وسیعی را از تخصصی که مورد استفاده قرار نمی گیرد، استعدادی که به کار گرفته نمی شود ، نیروی کاری که به بطالت می گذرد و گنجینه و ثروت فرهنگی که توزیع و منتشر نمی شود را در بر می گیرد. در این میان مهمترین ظرفیت همان ظرفیت انسانی است. شکوفا شدن همه ظرفیت های دیگر به شکوفا شدن استعدادها و ظرفیت های انسانی وابسته است. در مقام عمل آزاد کردن ظرفیت ها به معنی اقدامات کلی زیر است:
1. واگذاری(تفویض)
واگذاری کارها به مردم در حوزه کلان، تفویض اختیار و سپردن تصمیمات و امور به کارکنان در حوزه های اداری گام لازم برای آزاد شدن ظرفیت هاست. نمی توان همه امور اقتصادی اصلی را در دست دولت نگه داشت و توقع داشت ظرفیت های مردمی در حوزه اقتصاد آزاد شود. استعدادها، ایده های ناب و خلاقیت های موجود در جامعه چگونه به حوزه اقتصاد راه یابد در حالی که این فعالیت ها در انحصار دولت و محصور در دیوانسالاری و دستورالعمل های دولتی است. همین موضوع را در حوزه فرهنگ هم می توان دید. فعالیت فرهنگی که خود مردم انجام می دهند شاید زرق و برق یک کار دولتی و رسمی را نداشته باشد اما روح و عمق بیشتری دارد. در عین حال در داخل ساختارهای اداری و دولتی هم آزاد کردن ظرفیت ها با تفویض اختیار پیوند دارد. کارمندی که در یک ساختار مکانیکی باید بر اساس دستورالعمل های ازپیش تعیین شده کار محدود و معنی را انجام دهد چگونه می تواند از خود خلاقیتی به خرج دهد و تواناییهای خود را در جهت بهبود اوضاع به کار گیرد.
2-تسهیل (رفع مانع)
دولت و نهادهای دیگر نباید مانع از فعالیت اقتصادی مردم شوند. مجوزها باید لغو یا گرفتن آنها ساده و آسان شود. با یک نگاه ساده می توان دید که چه بسا ظرفیت های کار و شغل که به علت سنگ اندازی ها و ممنوعیت های بی مورد ایجاد نشده و نمی شود. فضای کسب و کار کشور پر از مانع و سنگلاخ است. کشور در شهر و جاده کمبود پمپ بنزین دارد اما گرفتن مجوز احداث پمپ بنزین از سخت ترین کارهای کشور است. این یک مثال خاص است اما ساختار اداری کشور به راحتی می تواند ایجاد یک کارگاه تولید قارچ را هم غیرممکن کند. نهادهای متعددی در رقابت اند تا بر سر راه کسب و کار سنگ بیندارند. در عرصه فرهنگ بر اساس شنیده ها در برهه ای سه هزار مجوز موسسه قرآنی روی یک میز معطل بوده است. همه این دخالت ها و نظارت ها و مجوز ها و غیره فلسفه هایی دارد اما تسهیل مستلزم آن است که در حوزه هایی ضرورت گرفتن مجوز برداشته شود. در حوزه اداری علاوه بر تفویض اختیار و مسوولیت باید موانع کار اثربخش کارکنان رفع شود. ساعات انعطاف پذیرکار، نظارت بر محصول و نتیجه به جای فرآیند، تیم سازی ، توسعه ارتباطات و لغو دستورالعمل های دست و پاگیر باید انجام شود.
3-تجهيز
تنها وجود ظرفیت کافی نیست. گاه ظرفیت و استعدادی وجود دارد اما لوازم عمل زا ندارد. کسب و کار به منابع مالی نیاز دارد. اطلاعات از نوع آموزش و آگاهی لازمه دیگر است. هر گامی که برای آسان کردن و در دسترس آمدن منابع مالی و اطلاعات برداشته شود به آزاد شدن ظرفیت ها کمک می کند. فرد باید بتواند از نظام بانکی برای مقاصد خود وام بگیرد. آزاد کردن ظرفیت ها یک پروژه بسیار بزرگ است و اقدامات بزرگی باید انجام شود اما این ویژگی را دارد که در بسیاری از موارد به پول نیاز ندارد.
*کارشناس ارشد مديريت دانشگاه امام صادق عليه السلام