دوران تحصیل در زندگی انسان، یکی از مهمترین و ممتازترین مراحل است. هنگامی که فرد به عنوان دانشجو وارد این دوران میشود، از هجده تا سی سالگی، ابتدا با مقاطع کارشناسی و پس از آن با مراحل ارشد و دکترا، در واقع بهترین منابع و ثروتمندترین سرمایه زندگیاش که عمر اوست، را هزینه میکند. این سرمایه وجودی را که صرف میکند، نمیتوان با چیز دیگری جبران کرد؛ زیرا عمر که گذرانده میشود، دیگر قابل بازگشت نیست.
این آیه نیز همین توصیف را دارد؛ «إِنَّ الإِنْسانَ لَفِی خُسْرٍ». خسران چیست؟ خسران یعنی از اصل سرمایه، زیان کردن. هر فرد در مسیر زندگی شخصی خود یک وضع موجودی دارد، که همانند سرمایه اوست. هنر او باید در این باشد که بتواند از این وضعیت بهرهمند شده و از هر لحظه این سرمایه یک استفاده مناسب انجام دهد تا به وضع مطلوب نزدیک شود و این سرمایه، بیهوده از بین نرود.
«إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ»، دال بر این است که این عناصر موجب میشوند سرمایه انسان از بین نرود و او از وضعیت زیان زده خارج گردد. دوره دانشجویی یکی از بهترین دورانهاست. این دوره، میتواند با ایمان، عمل صالح، تَواصَوْا بِالْحَقِّ، تَواصَوْا بِالصَّبْرِ، مؤثر و تأثیرگذار باشد.
لذا بسیار حائز اهمیت است که زمانهای زندگی به عنوان زیانها قرار نگیرند، بلکه در این گفتوگوها، افکار، مشورت، تجربیات و برخی اظهاراتی که شما دارید به نحوی بتوانند به نزدیکتر شدن به وضع مطلوب کمک کنند. در زندگی فردی با همان موضوع ایمان و عمل صالح میتوانیم به وضع مطلوب نزدیک شویم. ایمان در زمینههای مختلف اجتماعی، سیاسی شاخصهای خاص خود را دارد. به عنوان نمونه تعبیر قرآن است که «فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ».
عمل صالح یعنی، کاری که به دقت و در زمان مناسب اجرا شود. ممکن است شما کارهای بسیاری را انجام دهید که ارزشمند هستند، اما اگر در زمان حوش نباشد، نمیتواند تأثیر مطلوبی را ایجاد کند. علاوه بر این، مهمترین ویژگی انسان نسبت به دیگر موجودات، اجتماعی بودن است که انسان را از سایر مخلوقات متمایز میکند. اگر بخواهیم حتی در بعد فردی به وضع مطلوب برسیم، باید به بعد اجتماعی انسان نیز توجه کنیم و آن را تقویت کنیم.
یکی از ویژگیهای دوران دانشجویی، این است که فقط موضوع فردی مطرح نیست، بلکه باید این توانایی را داشته باشید که بر محیطی که در آن قرار دارید، تأثیرگذاری داشته باشید. همانطور که یک قند، در حد خودش آبی را که در آن قرار میگیرد شیرین میکند و تأثیر مثبتی بر آن محیط دارد، دانشجو نیز همینطور است. وقتی به کمالات و ویژگیهای خاصی میرسد، محیط اطرافش را از حضور خود موثر میکند. ممکن است این محیط دانشگاهی، شهری، استانی، حتی کل کشور یا جهان باشد. این وابسته به اندازه غنی شدن وجود فرد است که حالا میتواند چه اثری بر آن محیط بگذارد.
یکی از موضوعاتی که در این مسیر بسیار اهمیت دارد، درک و فهم میزان زمانی است که یک فرآیند برای به نتیجه رسیدن، لازم دارد. مانند درختی که میکارید که کار خوبی است، اما یک فرآیندی دارد که نیاز به زمان دارد. باید صبر داشت تا زمان مناسب فرا برسد. «تَواصَوْا بِالصَّبْرِ» نیز همین است؛ اگر بخواهیم به وضعیت مطلوبی دست پیدا کنیم، نیازمند یک زمان مناسب برای رسیدن از وضعیت کنونی به وضعیت مطلوب هستیم. به تعبیر مقام معظم رهبری، صبر یعنی خسته نشدن و به اصطلاح حوصله داشتن. بله، اگر بیش از اندازه باشد، آن صبر نامعقول است. اما صبر بصیر چیست؟ صبری که با فهم و بصیرت همراه باشد.
محیط دانشجویی پر از این فرصتهاست. به عنوان کسی که دورهای دانشجو بوده، عرض کنم که این فرصتها را از دست ندهید. در زمینههای گوناگون، فرصتهای ارزشمندی برای شما فراهم است که در زندگی فردی و اجتماعی، در تأثیرات بزرگ سیاسی و اجتماعی بر جامعه، محیط و جهان نقش مؤثر داشته باشید. گاهی اوقات این فرصتها به شکلی خاصتر و در شرایط خاصتر ظاهر میشوند، در زمانهایی ممکن است شرایطی فراهم شود که ره صدساله را یک شبه طی کنید.
امشب، شب کربلای4 است. حالا چون در محیط دانشجویی حضور داریم، در سال ۶۵، با تعدادی از دوستان دانشجو به اقتضای آن زمان که شرکت در دفاع مقدس بود به جبهه رفتیم و امشب سالگرد شهادت 4-5نفر از همان بچههاست.
گاهی میبینم که جوانان، دانشآموزان و دانشجویان در راهیان نور غبطه میخورند که دوران دفاع مقدس چه دورانی بوده و فرصتی فراهم بوده تا وجود خود را در زمینههای مختلف نشان دهند و کاری کنند. بله، آن دوران واقعاً فرصت خوبی بود، اما فرصتهایی که الان برای انجام وظیفه است، کمتر از آن زمان نیست. الان هم فرصتهایی برای دانشجویان و جوانان وجود دارد که میتوانند در آنها حضور یابند و تأثیرگذاریهای موثری را برای خودشان، جامعه و آنچه که به آن باور دارند، داشته باشند.