دکتر سعید جلیلی با جمعی از اساتید و تحلیلگران رسانههای عراق، در دفتر نماینده رهبر انقلاب در شورایعالی امنیت ملی، دیدار و گفتگو کرد
ایران و عراق دو کشور با اشتراکات بسیار فراوان
ایران و عراق دو کشور با اشتراکات بسیار فراوان هستند. اگر نخبگان دو کشور در جهت تبدیل اشتراکات به فرصت و همکاری، همت نکنند قطعا کوتاهی کردهاند. اگر این تعاون و همکاریها شکل نگیرد حتماً مسؤول خواهیم بود و جوابی برای خدا و تاریخ نخواهیم داشت که چرا از این فرصت استفاده لازم را نکردید؟
همکاریهای بینالمللی از نقاط مشترک شکل میگیرد و نقاط مشترک هست که فرصت ها را بوجود میآورد و تعاملات را ایجاد میکند. همچنان که نقاط اختلاف تهدیدها را ایجاد میکند و به تبعش تقابل ها را بوجود میآورد.
امروز ما یک شرایط خوبی داریم تا با چنین جلساتی کمک کنیم از یک طرف به دو دولت و از طرف دیگر به دو ملت که این پیوندها وسیع و گسترده بشود.
نقش فعالیتهای علمی در روابط ایران و عراق
در مورد فعالیتهای علمی و دانشگاهی و تاثیری که میتواند داشته باشد، من به عنوان یک شاهد عرض میکنم یکی از چیزهایی که علاقهام را به عراق خیلی زیاد کرده است همین توفیقی بوده که در فعالیتهای علمی و دانشگاهی با برخی اساتید عراق داشتهام. روابط دانشگاهی میتواند علایق و روابط عاطفی و علمی بین دو ملت را تعمیق ببخشد.
فرصت تاریخی در روابط بین ملتهای ایران و عراق
ما امروز در یک فرصت تاریخی و کم نظیر هستیم؛ هم ملت عراق و هم ملت ایران. در داخل هریک از دو کشور باید قدر این فرصت ها به خوبی دانسته شود. فرصتی که امروز به لحاظ آزادی و استقلال ملت عراق پیدا کرده است یک فرصت تاریخی است. باید مردم عراق طعم این فرصتها را در ابعاد مختلف زندگی، امنیت و پیشرفتشان بچشند و حس کنند. در ایران هم یک فرصت تاریخی برای ملت ما پیش آمد. با انقلاب اسلامی ملت ما یک حیات جدید پیدا کرد و ما این وعدهی قرآنی را با وجودمان درک کردیم و تجربه کردیم «اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ ...».
تلاش دشمنان برای پشیمانی مردم
یکی از تلاشهای دشمنان این است که مردم را از این شرایط خسته و پشیمان کنند. از روز اول انقلاب اسلامی، دشمن بیکار ننشست و هرچه که در توانش بود علیه ما بکار گرفت. از همان روزهای اول انقلاب حرکتهای خرابکارانه، تهدید و ترور شروع شد و ۱۷۰۰۰هزار نفر از مردم ما از رئیس جمهور و نخست وزیر تا مردم کوچه و بازار در ترور به شهادت رسیدند. سپس در ۸سال جنگ تحمیلی و بعد از آن در این چند دهه فشارهای اقتصادی و بویژه در ۴سال اخیر که خودشان رسماً اعلام کردند فشار حداکثری را اعلام کردند و هم اعمال کردند. اما آن فشارها چه نتیجهای داشت؟ نتیجهاش این شد که آن جاهایی که آنها بیشترین فشارها را آوردند ما بیشترین پیشرفت را داشتیم.
پیشرفت انقلاب اسلامی در مقابل فشار و تحریم دشمنان
در مقابل ما قدرتهای بزرگ با هم اجماع داشتند. با این حال ما فقط مقاومت نکردیم بلکه پیشرفت هم کردیم.
اولین فشار آنها در حوزههای نظامی بود. آنها حتی از دادن سیم خاردار به ما ابا داشتند. اما امروز میبینید در رسانههایشان اعلام میکنند که ما نگرانیم! ایران سلاح پیشرفته صادر میکند. یعنی آنها این را درک میکنند که ایران در چه شرایطی قرار دارد. در پرونده هستهای اولین فشارها را آوردند که ایران نتواند حتی برخوردار از انرژی صلح آمیز هستهای باشد. ولی امروز خودشان اذعان میکنند که ایران یکی از یازده کشور دارای چرخه سوخت هستهای است.
در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی نرخ امید به زندگی در ایران طبق آمار W.H.O ۵۵سال بود. امروز این عدد با این همه فشارها و تحریم ها به ۷۷سال رسیده است؛ یعنی ۲۲سال ارتقا یافته است. همچنین در همین ۴۰سال ایران در شاخص رشد توسعه انسانی در دنیا رتبه چهارم را دارد.
اوایل انقلاب، تولیدات کشاورزی ایران ۲۵میلیون تن بود اما الان ۱۲۵میلیون تن در سال است. یعنی ۱۰۰میلیون تن اضافه شده است.
اگر واحدهای صنعتی ما در ابتدای انقلاب ۱۰هزار تا بود در همین شرایط تحریم و فشار دشمنان، امروز بیش از ۱۰۰هزار واحد صنعتی داریم. ما امروز در برخی شاخصها جزء ۱۰کشور برتر دنیا و در برخی جزء ۲۰کشور برتر دنیا هستیم. این آمارها متعلق به موسسات بین المللی است.
پیوند مردم با نظام، مؤلفه اصلی قدرت و پیشرفت ایران
خوشبختانه دشمنان ما هنوز نمیفهمند علت این موفقیت چیست و چه چیزی قدرت ایران را بوجود آورده است. آن چه عاملی است؟ پیوند مردم با نظام. فرق مردم سالاری دینی که ما میگوییم با دموکراسیهای غربی در این است که در اینجا مردم فقط رأی نمیدهند، بلکه برای آن چیزی که رأی میدهند جانشان را هم فدا میکنند. این است که تولید قدرت میکند. و این زمانی اتفاق میافتد که مردم با دل و جان یک چیزی را بپذیرند. ببیند حکومت از آن خودش است، مثل خودش زندگی میکند، مثل خودش رفتار میکند و مثل او در رنجها شریک است. در نقطه مقابل هر چقدر این فاصله زیاد بشود قدرت کم میشود.
تزویر برای ایجاد تردید در ذهن
هروقت شما پشت خیمه دشمن میرسید و او نمیتواند از زور استفاده کند، تزویر را بکار میگیرد. قرآن را سر نیزه میکند، سعی میکند تردید ایجاد کند. این همه فشار رسانهای که 250 شبکهی ماهوارهای و از سوی دیگر در فضای مجازی برعلیه ما وجود دارد برای این است که آن نسلی که این موفقیتها را بوجود آورد تکرار نشود. آنها میخواهند این تفکر در نسل های بعد دوباره بروز نکند. اما این نسل تکثیر شد و حداقل در همین زمان دفاع از حرم در سوریه و عراق دوباره از همین ملت، نسلی جوان که در سالهای بعد از انقلاب به دنیا آمده است جانش را برای دفاع از حرم فدا میکند. اوباما روزی که داشت کاخ سفید را ترک میکرد، گزارشی از کارنامه به اصطلاح موفقیتهایش ارائه داد. در آنجا گفت ما فقط در سوریه نتوانستیم موفق بشویم. چون آنجا ایران در برابر ما ایستاده بود.
امروز ما در چه نقطه ای هستیم؟
امروز ما در نقطهای هستیم که تمام تلاشهای دشمن ناکام مانده است. تقریبا همه گزینههایی را که دشمن میگفت روی میز دارد استفاده کرده است. امروز دیگر گزینه جدیدی ندارد که روی میز بگذارد. همچنان که وقتی معاویه از جنگ و تزویر ناامید شد به غارات و ایجاد ناامنی روی آورد. امروز دشمن دوباره از همین حربه استفاده میکند. فکر میکنند با ایجاد برخی ناامنیها میتوانند موفقیت بدست بیاورد. اما هنوز مردم ما را نشناختهاند. چنان که وقتی افراد را در شیراز، مشهد، اصفهان به شهادت میرسانند، شاهد تشییع جنازههای بزرگ مردمی هستیم. این وضعیت نشان میدهد که ما در یک نقطهای هستیم که دشمن دیگر نمیتواند جلوی ما مانع ایجاد کند. دشمن میبیند با این همه موانعی که در این چه سال بوجود آورد، ما چنین پیشرفتهایی داشتیم. حال که این موانع نیست چه سرعت و شتابی در پیشرفت انشاءالله خواهیم داشت.
جایگاه امروز عراق در مسیر پیشرفت
این موضوع درمورد عراق هم صادق است. امروز عراق یک تمدن، تاریخ، فرهنگ و مردم بزرگی دارد. دشمن میفهمد که اگر این ظرفیت هم امروز خودش را پیدا کند، یک موفقیت بزرگ دیگر در منطقه و جهان اسلام شکل میگیرد. به همین خاطر برای مقابله با آن برنامه ریزی میکند. چراکه دقیقاً نگران این است که این تمدن بزرگ امروز دوباره خودش را پیدا کند و نمونهی دیگری از پیشرفت را شکل بدهد. دشمن اهمیت تکثیر این الگو را در جهان اسلام درک میکند.
وحدت ایران و عراق خطر بزرگ برای دشمنان
نگرانی و ترس بزرگتر دشمنان این است که اگر ایران و عراق با هم متحد بشوند،یک قدرت و پیشرفت تصاعدی بوجود میآید. لذا این همه تلاش میکنند که بین دو ملت بتوانند جدایی بیاندازند ولی الحمدلله به یمن امام حسین علیه السلام علائق بین دو ملت بسیار ریشه دار و عمیق است و نمیتوانند موفق شوند.
تقویت روابط ایران و عراق، وظیفه امروز نخبگان دو کشور
وظیفه ما و شما این است که این رابطه را تقویت کنیم. در داخل هر یک از دو کشور ضمن وجود سلایق سیاسی مختلف باید وحدت ملی تقویت و تمامیت ارضی حفظ شود. آنگاه روابط این دو ملت با مشترکات عمیق فرهنگی، اقتصادی و سیاسی باید روز به روز تعمیق و گسترش پیدا کند. این یک فرصت تاریخی است. تمام تلاش دشمن این است که بین ملتها فاصله بیندازد. میداند که اگر در ملتی ایمان و آرمان شکل بگیرد چه قدرتی تولید میشود. لذا تمام تلاش خود را در جنگ نرمی که شروع کرده برای این است که نگذارد این هدف محقق شود.
ما تجربهای چهل و چند ساله را در زمینههای مختلف سیاسی، اقتصادی، علمی و فناوری پشت سر گذاشتهایم. این تجربیات با هزینه زیادی ایجاد شده و امروز یک گنج گرانبهاست. ما با افتخار وظیفه خودمان میدانیم که تمام تجارب خودمان را در اختیار ملت و دولت عراق بگذاریم. همچنان که ملت عراق و جامعه علمی عراق و دولت عراق هم با آن تمدن قدیمی تجارب ارزشمندی دارند و این هم برای ما یک فرصت است که از آنها استفاده کنیم.
امروز باید از این شرایط خوبی که وجود دارد استفاده حداکثری کنیم. خداوند یک شرایط خوبی را هم در عرصه نرم افزاری و هم سخت افزاری برای عراق و ایران قرار داده است. موقعیت جغرافیایی و ذخایر خوب دو کشور، نیروی انسانی و تحصیل کردهای که در دو کشور وجود دارد یک فرصت بزرگ است که میتواند کشورها را رشد بدهد.
عراق، نگین جهان عرب
امروز عراق یک فرصت در جهان اسلام و جهان عرب است که میتواند پیشانی و نگین جهان عرب و دروازهی کار با آن باشد.
اروپایی ها در چند قرن اخیر بعد از جنگهای زیادی که داشتند، پس از جنگ جهانی اول و دوم به سمت ایجاد اتحادیه اروپا رفتند و همزمان سعی کردند جهان اسلام را متفرق کنند. دورنمای امروز همکاریهای ایران و عراق باید بگونهای باشد که با حفظ استقلال و تمامیت ارضی هر یک از دو کشور منافع، امنیت و پیشرفت دو کشور تقویت شود.
موانع پیشرفت ایران و عراق
همان چیزهایی که مانع پیشرفت کشور ما میشود مانع پیشرفت عراق هم میشود. اقداماتی که بر علیه ما انجام شد بعد از سقوط صدام قدم به قدم علیه عراق هم صورت میگیرد. آن انفجارات و ترورهایی که بعد از سقوط صدام انجام میگرفت به خاطر همین نگرانی دشمنان از پیشرفت عراق است. نمیخواستند ثبات سیاسی در عراق شکل بگیرد، بعد که دیدند ملت عراق با آن فرهنگ غنی توانست ثبات سیاسی خود را بوجود بیاورد، همین حرکت غارات و ایجاد ناامنی را به اسم داعش در عراق شروع کردند که بتوانند این پیشرفتها را عقب بیندازند.
البته ضعفهایی وجود دارد که مانع بهبود روابط دو کشور میشود. باید آنها را برطرف کنیم. نباید مردم ایران و عراق در رنج باشند. باید بیشترین خدمت به مردم دو کشور ارائه شود و مردم روز به روز بیشتر طعم این خدمات را در زندگیشان درک کنند. اگر ما در بوروکراسی و ارائه خدمات به شهروندان مشکلاتی داریم باید برطرف بشود. همچنان که در عراق الان بیست سال از سرنگونی صدام گذشته و الان مردم نباید در زندگیشان احساس کنند که سختی ها بیشتر شده است بلکه باید طعم آزادی را در زندگی و معیشت خود احساس کنند. باید ببینند که در این دوره جدید زندگی متفاوت شد و پیشرفت ها روز به روز بیشتر شد. اگر مشکلات کنونی در ساختارهای اداریست باید رفع بشود.
این جلسات یکی از وظایفش بررسی و حل این مسائل است که آن بخشی که مربوط به دشمن است و بخشهایی که مربوط به ضعف در سیستم بوروکراسی است شناخته شود.
جنگ نرم و القاء ناامنی، نشانه استیصال دشمن
جنگ نرم همین حجم سنگین دروغپردازی در رسانهها است. دروغ گفتن کار سختی نیست اما تصحیح آن سخت و زمانبر است. ولی این حرکت نشانگر استیصال و یأس دشمن است. آمریکایی که یک زمان با موشک، زمانی با تحریمهای حداکثری ایران را تهدید میکرد، الان ابزارش شده است دروغ های واضح و اجیر کردن افرادی برای چاقو کشی. یعنی کارش از موشک به چاقو رسیده و این نشان میدهد که چقدر دست دشمن خالیست.
فرصت های مغفول مانده بین دو کشور
برخی اوقات این بروکراسی که هم در ایران و هم در عراق مانع پیشرفت امور میشود، در روابط دو کشور هم مانع میشود. برای مثال یکی از امتیازات خوب دو کشور موقعیت جغرافیایی هست که تقریباً در چهارراه ترانزیتی جهان قرار دارند. حمل و نقل کالا از این دو کشور سود بسیاری برای دو کشور دارد. کشورهای شرق آسیا مانند چین برای اینکه بتوانند کالاهایشان را به غرب و اروپا صادر کنند نیازمند یک راه ترانزیتی هستند. یکی از بهصرفهترین مسیرها همین مسیر ایران و عراق است. فعال شدن این مسیر میتواند برکات زیادی هم برای عراق و هم برای ایران داشته باشد.
در ایران و عراق سیستم ریلی بسیار خوبی وجود دارد. اگر خطوط ریلی به هم وصل بشوند یک مسیر ترانزیتی بزرگ برای کشورهای شرق به غرب ایجاد میشود. این یک بحث راهبردی است که به نفع دو ملت است و جایگاه هر دو کشور را به لحاظ ترانزیت ارتقا میدهد. فقط ۲۵کیلومتر مسیر شلمچه تا بصره تکمیل نشده است. ۲۰سال است که این کار متوقف شده است. دلیلش چیست؟ چه کسی ضرر میکند؟
مسئله فقط این نیست که صرفا 25 کیلومتر خط راهآهن درست شود. با این کار عراق به یک مسیر ترانزیتی بزرگ بین شرق و غرب تبدیل میشود.
اهمیت روابط علمی بین ایران و عراق
ما تا کمتر از ۲۰سال پیش برای تحصیل در مقاطع ارشد و دکترای خیلی از رشتهها به آمریکا و اروپا دانشجو اعزام میکردیم. اما دانشگاههای ایران امروز در همه رشتههای مختلف علمی در سطح دکترا پذیرش دانشجو دارند و فعال هستند. خوشبختانه ظرفیت خوبی هم برای پذیرش دانشجو از سایر کشورها داریم که عراق از جمله اولویتها است. در عراق نیز یک مراکز مطالعاتی بسیار خوب و عمیقی وجود دارد که میتوانند با مراکز علمی ایران ارتباط داشته باشند. این روابط و تبادل استاد و دانشجو یکی از همان روابط و علائق بین دو کشور است که ما باید تلاش کنیم آنها را بیشتر کنیم.
لازمه این کار هدف گذاری است. باید در سطوح مختلف اراده کنیم که انشاءلله ۲۰سال بعد هر دو کشور مشترکا به نقطهای از پیشرفت برسند که هر دو ملت از آن بهره ببرند. این هدف نیازمند نقشه راه در سطوح مختلف، در سطح دولت، در سطح نخبگان و دانشگاهیان و در سطح روابط دو ملت است.
تجربه گروههای جهادی ایران برای عراق
یکی از تجربیات ما در ایران این است که دانشجویان و جوانان ما در قالب گروههای جهادی میروند به روستاها و در ارائه برخی خدمات عمرانی فعالیت میکنند. الان ما حدود ۴۰هزار گروه جهادی داریم که در سال حدود یک ماه بصورت داوطلبانه در روستاها و نقاط محروم سعی می کنند به مردم خدمت کنند. بویژه در مواقع خاص مثل سیل و زلزله که فعالیت بیشتری انجام میدهند. این یک تجربه خیلی موفق بوده که اولاً در خدماتی که به مردم ارائه میشود و ثانیا در فهم و تجربهای که جوان دانشجو از مردمش پیدا میکند و اگر روزی در مسئولیتی قرار گرفت بداند چه کارهایی را باید انجام دهد. این حرکت میتواند در عراق هم شکل بگیرد.
تجربه مذاکرات ایران و 1+5
در سال ۱۳۹1 که عراق رئیس اتحادیه عرب بود، خیلی از کشورها چون دوست نداشتند دولت عراق ثبات بگیرد در سطح پایینی در این جلسه شرکت کردند. حتی برخی از آنها در سطح سفیر شرکت کردند. اینجا عراق باید جایگاه خودش را پیدا میکرد. ما آن زمان در مذاکرات با 1+5، به قدرتهایی که در مقابل ما بودند گفتیم دور بعدی مذاکرات باید در بغداد باشد. این تصمیم یک فرصت برای عراق بود. بعد همان کشورهایی که برای اجلاس اتحادیه عرب در سطح سفیر شرکت کردند حالا میدیدند با حضور قدرتهای مختلف عراق یک ظرفی برای مباحثات بینالمللی شد. باید با همکاری و همافزایی از فرصتها به بهترین شکل در جهت منافع هر دو کشور استفاده کرد. انجام چنین گفتگوهایی بین دانشگاهها و مراکز مطالعاتی دو کشور میتواند برای دو دولت و دو ملت پیشنهادهای سازندهای را ارائه کند.
وحدت ملت عامل حفظ منافع و تمامیت ارضی
هیچ چیز مثل وحدت یک ملت نمیتواند حافظ منافع و تمامیت ارضی آن باشد. اگر ما از وحدت و تمامیت ارضی عراق صحبت میکنیم، شیعه و سنی و کرد، همه این ها باهم باید بتوانند آینده عراق را شکل بدهند. اتحاد جماهیر شوروی وقتی با فشار آمریکا از هم پاشید و تکه تکه شد، بعد برژینسکی یک کتاب نوشت تحت عنوان تخته بزرگ شطرنج که حالا خود این روسیه باید به سه تا کشور تقسیم بشود. نکته اینجاست که آمریکا برای حرکتهای خصمانه خود حدی قائل نیست.